Direk Üstü Trafo Tesisleri (DÜT) ve Enerjisa Süreçleri
Direk üstü trafo tesisleri (DÜT), orta gerilim (OG) seviyesindeki elektrik enerjisini, son kullanıcının kullanabileceği alçak gerilim (AG) seviyesine düşüren, özel bir direk yapısı üzerine kurulu trafo merkezleridir. Genellikle kırsal bölgelerde, tarımsal sulama alanlarında, şantiye sahalarında veya küçük sanayi tesislerinde tercih edilir.
Ankara ve çevresinde Enerjisa (Başkent EDAŞ) sorumluluk bölgesinde yapılacak bir direk üstü trafo tesisi, hem teknik şartnamelere hem de kurumun kabul standartlarına tam uyum sağlamalıdır.
Direk Üstü Trafo Tesisinin Temel Bileşenleri
Bir DÜT kurulumu sadece trafodan ibaret değildir; güvenli bir enerji akışı için şu parçalardan oluşur:
- Trafo Direği: Genellikle beton veya demir (kafes/poligon) yapıda olan, trafonun ağırlığını ve rüzgar yükünü taşıyabilen özel direklerdir.
- Transformatör (Trafo): Genellikle 50 kVA ile 400 kVA (bazı durumlarda 630 kVA) aralığındaki güçlerde, açık havada çalışmaya uygun yağlı tip trafolardır.
- H.R.C. Sigortalı Ayırıcı: Trafoyu şebekeden ayırmak ve kısa devre durumunda koruma sağlamak için kullanılan mekanik düzenektir.
- Parafudrlar: Yıldırım düşmesi veya şebekedeki aşırı gerilim dalgalanmalarına karşı trafoyu koruyan koruma elemanlarıdır.
- Alçak Gerilim Panosu: Trafonun çıkışındaki enerjiyi ölçen (sayaç) ve çıkış hatlarını koruyan (termik manyetik şalterler) dağıtım panosudur.
Neden Direk Üstü Trafo Tercih Edilir?
- Maliyet Avantajı: Beton köşk veya bina tipi trafo merkezlerine göre inşaat maliyeti çok daha düşüktür.
- Alan Tasarrufu: Zeminde büyük bir yapı gerektirmez; dar alanlarda veya tarım arazilerinde yer kaplamaz.
- Hızlı Kurulum: Montaj süreci diğer trafo tiplerine göre daha kısa sürer.
Enerjisa (Başkent EDAŞ) Onay ve Kurulum Süreci
Ankara'da bir direk üstü trafo tesisi kurmak için izlenmesi gereken yasal prosedürler şunlardır:
- Enerji Müsaadesi Alınması: İlk adım olarak Enerjisa'ya başvurularak bölgedeki şebekeden bu gücün alınıp alınamayacağına dair "Enerji Müsaade Belgesi" alınır.
- Proje Çizimi ve Onay: Yetkili bir elektrik mühendisi tarafından hazırlanan teknik proje (hesaplamalar, tek hat şeması, vaziyet planı) Başkent EDAŞ onayına sunulur.
- Tesis Kurulumu: Onaylı projeye uygun olarak, Enerjisa'nın kabul ettiği marka ve modeldeki malzemelerle montaj yapılır.
- Kabul ve Enerji Verme: Tesis tamamlandığında Enerjisa mühendisleri sahaya gelerek testleri (topraklama ölçümü, izolasyon testleri vb.) yapar. Uygun bulunursa tesis mühürlenir ve enerji verilir.
Ankara'da Trafo Tesisleri İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler
Ankara'nın kış aylarındaki sert iklim koşulları ve yıldırım riski göz önüne alındığında;
- Topraklama: Direk üstü trafolarda işletme ve koruma topraklaması hayati önem taşır. Topraklama direnci mutlaka standart değerlerin altında olmalıdır.
- Periyodik Bakım: Açık havada bulunan bu tesisler; kuş çarpması, tozlanma ve nem gibi dış etkenlere açıktır. Enerjisa standartlarına göre yılda en az bir kez genel bakım yapılması önerilir.
Uzman Notu: 400 kVA üzerindeki güç ihtiyaçları için genellikle çevresel güvenlik ve teknik verimlilik açısından "Beton Köşk" tipi trafo merkezleri önerilmektedir.
